“Mạng chậm” là tình trạng tốc độ truy cập Internet thấp hơn bình thường, khiến người dùng mất nhiều thời gian khoảng 5 – 10s thậm chí lâu hơn để tải trang web, xem video, tải tệp tin hoặc chơi game online. Người dùng muốn biết mạng chậm do đâu để xem có thể tự khắc phục được không, hay phải gọi thợ đến sửa. Cùng xem chi tiết nguyên nhân mạng chậm và cách khắc phục hiệu quả ngay dưới đây với Máy Tính An Bình.
Mạng chậm là gì? Dấu hiệu mạng chậm lag
Mạng chậm là tình trạng truy cập, tải lên, tải xuống dữ liệu rất lâu, khoảng 10s trở lên và có thể bị treo luôn. Ví dụ bạn làm việc chủ yếu qua zalo, cần gửi hình ảnh trao đổi thông tin mà mãi ảnh không tải lên được. Hoặc cần tải ảnh xuống tải mãi chẳng được.
Đây chính là tình trạng mạng chậm, hay còn gọi là mạng lag, mạng treo, mạng yếu. Vậy dấu hiệu cụ thể của mạng chậm ngoài ví dụ như kể trên còn gì nữa:
- Truy cập web lâu hơn bình thường: Trang web tải mãi không xong, hoặc báo lỗi “Không thể kết nối”.
- Video bị giật, lag: Khi xem YouTube, TikTok, phim online bị đứng hình hoặc quay vòng liên tục.
- Ping cao, độ trễ lớn: Khi chơi game online, tín hiệu phản hồi chậm, gây đơ hoặc mất kết nối.
- Tốc độ tải xuống thấp: File dung lượng nhỏ mà tải mất nhiều phút.
- Mạng yếu ở tất cả thiết bị: Điện thoại, laptop, TV đều kết nối được nhưng Internet rất chậm.
Cách kiểm tra mạng có thật sự chậm không. Bạn có thể truy cập vào các web đo tốc độ mạng: Speedtest.net hoặc Fast.com – đo tốc độ Download / Upload / Ping. So sánh kết quả với gói cước bạn đăng ký. Ví dụ: Bạn dùng gói 150 Mbps nhưng Speedtest chỉ hiển thị 20-30 Mbps, nghĩa là mạng đang chậm.
Bạn có thể tham khảo chi tiết kỹ hơn: Cách tự sửa mạng Wifi tại nhà trước khi gọi kỹ thuật viên
TOP 10 Nguyên nhân khiến mạng chậm và cách khắc phục nhanh chóng
Mạng chậm có thể do nhiều nguyên nhân từ thiết bị, cách bố trí, cho tới lỗi từ nhà mạng. Dưới đây là TOP 10 nguyên nhân phổ biến khiến mạng lag, hoặc có sóng wifi mạnh nhưng vào mạng yếu người dùng thường gặp phải. Cụ thể:
1. Do modem, router hoạt động quá tải hoặc lâu ngày chưa reset
Khi người dùng thấy mạng chậm đột ngột, hoặc chậm dần sau vài ngày hoặc vài tuần sử dụng. Wifi chập chờn hoặc vẫn 5 vạch căng đét nhưng không thể truy cập Internet. Hay tín hiệu trên modem/router nhấp nháy bất thường, đỏ liên tục. Đây đều là các dấu hiệu báo mạng chậm do modem, router hoạt động quá tải.
Modem và router của hệ thống mạng đảm nhiệm việc nhận và phân phối tín hiệu Internet đến các thiết bị trong nhà. Khi hoạt động liên tục 24/24 trong thời gian dài, các thiết bị này dễ bị quá tải, nóng lên, giảm hiệu suất xử lý gói tin dữ liệu. Ngoài ra, bộ nhớ đệm (cache) trong router có thể bị đầy, khiến việc truyền tải tín hiệu trở nên chậm và chập chờn.
Để khắc phục mạng châm, người dùng có thể khởi động lại modem/router định kỳ (khoảng 1 tuần/lần) giúp hệ thống tự làm mới, giải phóng bộ nhớ đệm, đồng thời khởi động lại kết nối với nhà mạng để tốc độ ổn định hơn. Bạn có thể tắt nguồn router 5 phút và khởi động lại mỗi tuần. Đặt thiết bị ở nơi thoáng khí, tránh nắng nóng. Nếu thiết bị đã dùng trên 3 năm, nên thay router mới chuẩn Wi-Fi 6 để tốc độ ổn định hơn.
2. Nhiều người truy cập cùng lúc, băng thông bị chia nhỏ
Mỗi gói mạng Internet chỉ có một mức băng thông giới hạn. Khi có quá nhiều thiết bị sử dụng đồng thời (điện thoại, TV, laptop, camera, IoT…), lượng băng thông sẽ bị chia đều, khiến tốc độ từng thiết bị giảm đáng kể.
Chẳng hạn bạn mua gói mạng 100 Mbps. Nếu 5 thiết bị cùng bắt wifi để xem YouTube, một thiết bị chơi game và 1 camera đang truyền hình ảnh, thì tốc độ chia trung bình chỉ còn khoảng 15-20 Mbps mỗi thiết bị, dẫn đến tình trạng mạng lag, video bị đứng hình.
Dấu hiệu nhận biết mạng chậm do băng thông bị chia nhỏ là thường chậm vào buổi tối, cuối tuần, vì cả nhà cùng sử dụng nhiều thiết bị kết nối wifi.
Vậy nên cách khắc phục là cài đặt giới hạn số lượng thiết bị truy cập. Ưu tiên kết nối LAN cho máy tính/TV box, dùng Wifi cho điện thoại. Nếu nhà cho thuê trọ nhiều người dùng, nen nâng cấp gói cước hoặc router có băng tần kép (2.4GHz + 5GHz) để phân tải tốt hơn.
3. Đặt router ở vị trí bị chắn sóng (tường, kim loại, góc khuất)
Sóng Wifi hoạt động dựa trên tần số vô tuyến (radio frequency), vì vậy nó dễ bị suy yếu khi gặp vật cản như tường bê tông, cửa kim loại, gương, hoặc thiết bị điện tử khác như TV, lò vi sóng, tủ lạnh. Khi router đặt trong góc phòng, gần sàn nhà hoặc bị bao quanh bởi nhiều vật cản, tín hiệu phát ra không thể lan đều, dẫn đến tình trạng Wifi yếu, mạng chậm ở các phòng xa.
Dấu hiệu nhận biết mạng châm do đặt modem, router ở khu vực khuất, chắn sóng là khi đứng gần router thì mạng mạnh, truy cập internet nhanh, nhưng khi sang phòng khác, hoặc xa router thì mạng yếu, lag. Một số khu vực trong nhà không bắt được Wifi hoặc chỉ còn 1-2 vạch sóng.
Vậy nên, khi đặt router, nên đặt ở vị trí trung tâm ngôi nhà, cao khoảng 1,2 – 1,5m. Tránh đặt gần kim loại, nước, hoặc vật phản xạ sóng. Nếu nhà nhiều tầng, hãy lắp thêm thiết bị mở rộng sóng (Repeater) hoặc hệ thống Wifi Mesh để phủ sóng đều hơn. Hiệu quả khắc phục khi di chuyển router từ góc tường ra vị trí thoáng hơn, tốc độ Wifi có thể tăng 30-50%.
4. Dây mạng cũ, đầu nối RJ45 lỏng hoặc bị oxi hóa
Dấu hiệu nhận biết mạng chậm do nguyên nhân từ dây mạng cũ, hỏng thường xảy ra với các loại thiết bị cắm dây mạng trực tiếp. Máy tính cắm dây LAN vẫn có tín hiệu nhưng tải trang rất chậm. Khi chạm nhẹ vào đầu dây, mạng bị ngắt hoặc giật lag.
Với mạng LAN (mạng có dây), chất lượng dây dẫn và đầu nối RJ45 ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ truyền tải. Nếu dây mạng đã cũ, bị gập nhiều lần, lớp đồng bên trong oxi hóa hoặc đầu RJ45 lỏng, tín hiệu điện sẽ suy hao, dẫn đến tốc độ không ổn định hoặc chập chờn.
Mỗi loại dây mạng như Cat5, Cat6, Cat6A có giới hạn truyền tải nhất định. Cụ thể: Dây Cat5 chỉ đảm bảo tốc độ tối đa 100 Mbps ở khoảng cách 100m. Dây Cat6 có thể đạt 1 Gbps, Cat6A đạt 10 Gbps. Nên nếu bạn dùng dây Cat5 cho hệ thống tốc độ cao hoặc chạy quá xa, tốc độ sẽ giảm mạnh, cảm giác như “mạng chậm hẳn đi”.
Vậy nên để khắc phục mạng chậm, cải thiện mạn tốc độ load trang, truy cập internet, cần thay dây mới đạt chuẩn Cat6 trở lên. Kiểm tra lại đầu bấm RJ45 theo chuẩn T568A hoặc T568B thống nhất toàn hệ thống. Tránh để dây bị bó sát nguồn điện vì có thể gây nhiễu.
5. Thiết bị dính virus, phần mềm nền chiếm băng thông
Không ít trường hợp mạng chậm do chính thiết bị của người dùng, chứ không phải lỗi mạng. Máy tính, điện thoại hoặc TV Box khi nhiễm virus, mã độc hoặc chạy quá nhiều ứng dụng nền (ứng dụng cập nhật, đồng bộ đám mây, phần mềm tải ngầm…) sẽ liên tục tiêu tốn băng thông Internet, khiến các thiết bị khác cũng chậm theo.
Chẳng hạn: Máy tính bị nhiễm phần mềm độc hại tự động tải dữ liệu lên server nên mạng bị chiếm băng thông upload. Điện thoại chạy ứng dụng sao lưu ảnh tự động (Google Photos, iCloud) nên mạng bị nghẽn dù không dùng gì.
Dấu hiệu nhận biết mạng chậm do thiết bị dính virus, phần mềm chạy ẩn là mạng yếu dù chỉ có 1 người sử dụng. Quạt máy tính quay mạnh bất thường, ổ cứng chạy liên tục. Ứng dụng hoặc trình duyệt tự tải file lạ.
Cách khắc phục lúc này là người dùng nên quét virus định kỳ bằng Windows Defender hoặc phần mềm bảo mật uy tín. Kiểm tra và tắt ứng dụng nền không cần thiết. Không tải phần mềm lạ từ các nguồn không đáng tin cậy.
6. Nhà mạng bị lỗi hoặc bảo trì hệ thống
Đôi khi, tất cả thiết bị đều bình thường nhưng tốc độ mạng vẫn giảm mạnh. Nguyên nhân có thể đến từ nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP). Các nhà mạng thường bảo trì định kỳ, nâng cấp tuyến cáp, hoặc gặp sự cố đứt cáp quang quốc tế (điển hình như AAG, APG). Khi đó, tốc độ truy cập các website quốc tế (Facebook, YouTube, TikTok…) sẽ bị chậm rõ rệt, trong khi các trang trong nước vẫn bình thường.
Dấu hiệu nhận biết mạng chậm do lỗi từ nhà mạng là tất cả thiết bị đều chậm cùng lúc, kể cả khi đứng sát router. Mạng trong nước bình thường nhưng truy cập Facebook, YouTube rất chậm.
Người dần cần gọi tổng đài nhà mạng để xác nhận tình trạng đường truyền. Theo dõi fanpage hoặc website thông báo của nhà mạng. Có thể thử đổi DNS sang Google (8.8.8.8) hoặc Cloudflare (1.1.1.1) để cải thiện truy cập tạm thời.
7. Bị nhiễu sóng từ thiết bị điện tử khác
Dấu hiệu nhận biết mạng chậm do bị nhiễu từ thiết bị điện tử khác là khi wifi yếu bất thường lúc bật TV, lò vi sóng, tủ lạnh hoặc máy lọc không khí. Chỉ bị gián đoạn trong khung giờ nhất định (thường là giờ sử dụng thiết bị điện).
Nguyên nhân có thể do các thiết bị điện sử dụng tần số 2.4GHz trùng với sóng Wifi, gây nhiễu tín hiệu và giảm cường độ sóng.
Người dần khắc phục tình trạng mạng chậm lúc này bằng cách đặt router xa các thiết bị điện tử ít nhất 1-2m. Nếu router hỗ trợ, chuyển sang băng tần 5GHz để tránh nhiễu. Dùng dây LAN cho thiết bị cố định để ổn định hơn.
8. Thiết bị quá cũ, không hỗ trợ tốc độ cao
Dấu hiệu nhận biết mạng chậm do nguyên nhân từ chính thiết bị đời quá cũ như điện thoại đời cũ, laptop đời cũ. Chỉ một vài thiết bị “đồ cổ” là load mạng chậm, còn các thiết bị còn lại sử dụng mạng wifi truy cập internet vẫn nhanh.
Mạng chậm là do thiết bị cũ chỉ hỗ trợ Wifi cũ (802.11b/g/n) nên không thể tận dụng hết băng thông của gói mạng hiện tại. Người dùng lúc này nên kiểm tra card mạng hoặc chip Wifi của thiết bị. Nâng cấp lên thiết bị hỗ trợ Wifi 5 hoặc Wifi 6. Nếu là PC, có thể thay card mạng USB hoặc PCIe mới để đạt tốc độ cao hơn.
9. Quá nhiều ứng dụng, thiết bị IoT cùng sử dụng mạng
Hiện nay nhiều smart home đang dùng ứng dụng, thiết bị Iot (Internet of Things)là những thiết bị có khả năng kết nối Internet để thu thập, truyền và chia sẻ dữ liệu với các thiết bị khác mà không cần sự can thiệp trực tiếp của con người. Như: Camera wifi, robot hút bụi, ổ cắm thông minh, đèn cảm biến, máy lạnh điều khiển qua điện thoại… khiến mạng chậm.
Với gia đình dùng nhiều thiết bị thông minh này, sẽ tự động kết nối wifi cùng lúc, và liên tục truyền dữ liệu khiến router quá tải xử lý gói tin dù băng thông chưa hết. Dấu hiệu nhận biết: Mạng vẫn đủ vạch nhưng độ trễ cao, phản hồi chậm.
Cách khắc phục là người dùng có thể tắt hoặc giới hạn thiết bị IoT không cần thiết. Dùng router chuyên dụng cho Smart Home. Nếu nhà nhiều thiết bị, nên chia băng tần hoặc lắp thêm router phụ.
10. Cáp quang bị gập, đứt ngầm hoặc đấu nối sai kỹ thuật
Dấu hiệu nhận biết: Mạng chậm, đột ngột yếu hẳn hoặc mất tín hiệu. Khi kỹ thuật kiểm tra, đèn báo LOS (mất tín hiệu quang) sáng đỏ.
Nguyên nhân mạng chậm này có thể do cáp quang bị gập, kéo quá căng hoặc đấu nối sai làm tín hiệu suy hao mạnh, dẫn đến mạng cực chậm hoặc mất kết nối hoàn toàn. Người dùng nên kiểm tra đường dây cáp quang từ modem tới hộp chia quang. Không cuộn, gập hoặc bó chặt dây quang. Nếu dây đã cũ hoặc hỏng, liên hệ kỹ thuật viên nhà mạng thay thế.
Trên đây là toàn bộ nguyên nhân khiến mạng chậm, dấu hiệu nhận biết và cách xử lý khắc phục. Nếu tình trạng mạng chậm vẫn không được cải thiện dù rà soát hết các nguyên nhân kể trên, người dùng nên liên hệ kỹ thuật viên để được kiểm tra cáp và modem tận nơi.
Bạn có thể xem ngay: Dịch vụ sửa mạng nhanh chóng – Uy tín – Giá rẻ
Mẹo giúp mạng wifi luôn ổn định lâu dài
Để tránh gặp các tình trạng mạng chậm yếu, lag truy cập vào internet khó khăn, gián đoạn, người dùng có thể tham khảo các mẹo nhỏ dưới đây. Tuy mẹo nhỏ nhưng mang lại hiệu quả lớn giúp mạng nhà bạn truy cập nhanh, mượt.
- Reset modem mỗi tuần một lần đơn giản nhưng hiệu quả. Việc này giúp làm mới kết nối Internet, xóa bộ nhớ đệm bị lỗi, giải phóng RAM của thiết bị, router “nghỉ” và hoạt động mượt hơn. Thực hiện: Bạn có thể rút nguồn router, chờ 10 giây rồi cắm lại. Hoặc dùng tính năng “Schedule reboot” có sẵn trong nhiều dòng router hiện nay để tự động khởi động lại định kỳ. Đây là mẹo nhỏ nhưng cải thiện tình trạng mạng chậm hiệu quả.
- Để vị trí Router trên cao cách xa lò vi sóng, tivi hay vật kim loại.
- Nâng cấp lên router Wifi 6 nếu sử dụng nhiều thiết bị IoT như camera, hút bụi…
- Lắp thêm Repeater hoặc hệ thống Wifi Mesh nếu nhà nhiều tầng. Thực hiện: Đặt các node Mesh hoặc repeater ở khu vực sóng gốc vẫn mạnh (3-4 vạch) để đảm bảo tốc độ truyền đạt hiệu quả nhất.
Xem thêm chi tiết: So sánh thi công mạng LAN và Wifi Mesh cho doanh nghiệp
Hy vọng với thông tin Máy Tính An Bình vừa chia sẻ về nguyên nhân khiến mạng chậm và cách xử lý, các mẹo có thể giúp mạng chạy mượt nhanh hơn sẽ hữu ích cho bạn. Nếu vẫn còn băn khoăn, bạn hãy để lại bình luận dưới bài viết. Hoặc gọi theo số 034.448.1994 để được tư vấn, hỗ trợ nhanh chóng nhất. Xin cảm ơn!
