Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: George Matthew Adams (1878 – 1962)
- Là nhà văn, diễn giả và nhà báo người Mỹ, nổi tiếng với những bài viết truyền cảm hứng về cuộc sống, thành công và tinh thần lạc quan.
- Ông sáng lập George Matthew Adams Service, một công ty chuyên phân phối các bài viết, truyện tranh và chuyên mục báo chí trên khắp nước Mỹ.
- Các bài viết của ông thường ngắn gọn, dễ hiểu, gần gũi, hướng con người đến lối sống chân thành, tích cực và phát triển bản thân.
- Quan điểm sống tiêu biểu của ông:
“Mỗi con người là một bản thể riêng biệt, và thành công đến từ việc sống đúng với chính mình.”
Tác phẩm
- Nguồn trích: “Đố kị” – trích trong tập “Không gì là không thể” (tựa gốc: You Can!) do Thu Hằng dịch, NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, 2019.
- Thể loại: Nghị luận (văn bản nghị luận xã hội – bàn về một vấn đề đạo đức, lối sống).
- Nội dung chính: Văn bản bàn về tác hại của thói đố kị – sự bực tức, khó chịu trước thành công của người khác. Tác giả khuyên con người hãy loại bỏ tâm lý ganh tị, trân trọng sự khác biệt của bản thân, vui mừng trước thành công của người khác để hoàn thiện và hạnh phúc hơn.
- Giá trị tư tưởng:
- Đề cao thái độ sống tích cực, hướng thiện, biết tự tin vào chính mình.
- Khẳng định mỗi con người đều có giá trị riêng biệt và bình đẳng.
- Giá trị nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ, lý lẽ rõ ràng, giàu sức thuyết phục.
- Sử dụng biện pháp tương phản – đối lập để làm nổi bật quan điểm.
- Ngôn ngữ giản dị, gần gũi, mang tính giáo dục và truyền cảm hứng cao.
Đọc hiểu bài Không gì là không thể
Đố kị nghĩa là bực tức, khó chịu trước những may mắn và thành công của người khác. Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó. Họ không muốn nhắc đến thành công của người khác, đồng thời luôn tìm cách chê bai, hạ thấp họ. Họ để mặc cho lòng tỵ hiềm, thói ganh tỵ, cảm giác tự ti gặm nhấm tâm trí ngày qua ngày.
Đố kị không những khiến con người cảm thấy mệt mỏi mà còn hạn chế sự phát triển của mỗi người. Thói đố kị khiến chúng ta lãng phí thời gian và không thể tận dụng hết năng lực để đạt được điều mình mong muốn. Ganh tị với sự thành công của người khác sẽ khiến chúng ta đánh mất cơ hội thành công của chính mình.
Tạo hóa tạo ra con người trong sự khác biệt và bình đẳng. Bạn cần phải ý thức được rằng, bạn là duy nhất và không bao giờ có người nào hoàn toàn giống bạn, cả về diện mạo lẫn tính cách. Vì thế, thay vì ganh tị với thành công và may mắn của người khác, bạn hãy tập trung toàn bộ tâm trí vào những ước mơ, dự định, đồng thời cố gắng hoàn thành chúng một cách triệt để. Hãy tự hào về sự khác biệt của bản thân bạn và vui mừng trước sự may mắn, thành công của những người xung quanh. Niềm vui ấy sẽ chắp cánh cho hạnh phúc của bạn và sớm muộn gì, bạn cũng sẽ đạt được thành công như họ.
(George Matthew Adams, “Không gì là không thể”, Thu Hằng dịch, Tr,117, NXB Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh, 2019).
Câu 1. (0,5). Văn bản trên được viết theo thể loại nào?
Câu 2. (0,5). Xác định nội dung chính của đoạn trích.
Câu 3. (1,0). Phân tích hiệu quả biểu đạt của một biện pháp nghệ thuật nổi bật được sử dụng trong câu văn sau: “Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó.”
Câu 4. (1,0 điểm) Theo em, vì sao người có tính đố kị thường không muốn nhắc đến thành công của người khác”?
Câu 5. (1,0 điểm) Hãy chia sẻ với mọi người về những bức thông điệp có ý nghĩa mà em nhận được từ đoạn trích trên.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Thể loại: Nghị luận
Câu 2.
– Nội dung đoạn trích: Bàn luận về tác hại của thói đố kị
Câu 3.
– Biện pháp tu từ: Biện pháp nghệ thuật tương phản: “người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp – kẻ thất bại lại không làm được điều đó”
– Tác dụng:
+ Nhấn mạnh sự trái ngược giữa người thành công – người không đố kị với người thất bại- người đố kị để làm rõ sự ích kỉ, nhỏ nhen của người có tính đố kị và sự tích cực của người thành công.
+ Tạo nên sự cân xứng, hài hoà cho câu văn, làm nổi bật ý cần diễn đạt, từ đó nhắc nhở mỗi người tránh xa thói đố kị, có thái độ sống tích cực.
Câu 4.
Người có tính đố kị thường không muốn nhắc đến thành công của người khác. Vì:
+ Người đố kị thường không muốn nhắc tới thành công của người khác bởi lẽ trong họ luôn tồn tại sự ganh tị và khi nhắc đến thành công của người khác họ thường mang cảm giác tự ti. Cảm giác ấy sẽ gặm nhấm tâm trí họ và khiến họ cảm thấy khó chịu.
+ Họ sợ người khác sẽ đề cao người thành thành công mà xem thường họ hoặc không muốn người khác hơn mình, được khen ngợi trước mặt mình.
+ Họ không đủ dũng khí để chấp nhận thành công của người khác, chia sẻ và vui mừng niềm vui của họ hoặc không đủ dũng khí để đối mặt với bản thân,…
Học sinh chỉ cần đưa được 2 lí do hợp lí là được điểm tối đa.
Câu 5.
Học sinh có thể trình bày những bức thông điệp (ít nhất là 02 bức thông điệp) theo ý kiến cá nhân nhưng phải phù hợp. Mỗi bức thông điệp được 0,5 điểm. Ví dụ học sinh có thể chọn:
– Đố kị là thói xấu cần tránh xa vì sẽ gây hại cho cá nhân và cho cộng động.
– Trước thành công của người khác cần chia sẻ và có niềm vui thật chân thành bởi đó là cách ứng xử của con người có văn hoá.
– Hãy trân trọng những điểm khác biệt của mình vì ai cũng có những điểm riêng. Vì vậy, cần phải biết phát triển điểm khác biệt thành điểm mạnh của mình.
(Hoặc học sinh có thể nêu các bức thông điệp khác có ý nghĩa với bản thân nhưng phải lí giải được: vì sao bức thông điệp đó lại có ý nghĩa)
Sơ đồ tư duy đọc hiểu bài Không gì là không thể
Câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Theo tác giả, người thành công và kẻ thất bại khác nhau ở điểm nào trong cách nhìn nhận thành công của người khác? Câu 2. Em hiểu thế nào về câu nói: “Tạo hóa tạo ra con người trong sự khác biệt và bình đẳng”? Câu 3. Vì sao tác giả cho rằng đố kị khiến con người “lãng phí thời gian và không thể tận dụng hết năng lực của mình”? Câu 4. Từ văn bản, em rút ra được quan điểm sống tích cực nào để giúp bản thân phát triển tốt hơn? Câu 5. Theo em, thông điệp “Hãy tự hào về sự khác biệt của bản thân bạn” có ý nghĩa gì trong xã hội ngày nay?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Trong thực tế cuộc sống, em đã bao giờ cảm thấy đố kị trước thành công của người khác chưa? Hãy chia sẻ cách em vượt qua cảm xúc đó. Câu 2. Em hãy nêu một tấm gương người thật hoặc nhân vật văn học mà em cho là có thái độ sống tích cực, không đố kị. Câu 3. Nếu một người bạn của em thường xuyên so sánh bản thân với người khác và cảm thấy tự ti, em sẽ khuyên bạn điều gì? Câu 4. Theo em, làm thế nào để mỗi người có thể biến cảm giác đố kị thành động lực phấn đấu? Câu 5. Liên hệ đến một văn bản khác cùng chủ đề (ví dụ: Đức tính giản dị của Bác Hồ – Phạm Văn Đồng hoặc Bàn về đọc sách – Chu Quang Tiềm), chỉ ra điểm tương đồng trong quan niệm sống mà tác giả gửi gắm.
Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1. Văn bản “Đố kị” thuộc loại văn bản nào? A. Tự sự B. Miêu tả C. Nghị luận D. Biểu cảm → Đáp án: C
Câu 2. Theo văn bản, “đố kị” được hiểu là gì? A. Niềm vui khi thấy người khác thành công B. Sự bực tức, khó chịu trước thành công của người khác C. Mong muốn vượt qua người khác bằng nỗ lực của bản thân D. Sự tò mò trước thành công của người khác → Đáp án: B
Câu 3. Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong câu: “Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó”? A. So sánh B. Ẩn dụ C. Tương phản D. Nhân hóa → Đáp án: C
Câu 4. Theo tác giả, vì sao cần tránh xa thói đố kị? A. Vì nó khiến con người trở nên ích kỉ và trì trệ B. Vì nó khiến người khác ghen ghét mình C. Vì nó giúp người khác thành công hơn D. Vì nó làm con người kiêu ngạo → Đáp án: A
Câu 5. Thông điệp tích cực nhất được rút ra từ văn bản là gì? A. So sánh bản thân với người khác để tiến bộ hơn B. Không nên quan tâm đến ai ngoài bản thân mình C. Hãy tự tin vào sự khác biệt và vui trước thành công của người khác D. Hãy ganh đua để chứng minh giá trị của mình → Đáp án: C
Author and Work Information
Author: George Matthew Adams (1878 – 1962)
He was an American writer, speaker, and journalist, famous for his inspirational writings about life, success, and optimism.
He founded the George Matthew Adams Service, a company that distributed articles, comics, and newspaper columns throughout the United States.
His writings are often short, simple, relatable, and encourage people to live sincerely, positively, and to improve themselves.
Typical life philosophy: “Each person is a unique being, and success comes from living true to oneself.”
Work
Source: “Jealousy” – excerpt from Nothing Is Impossible (original title: You Can!) translated by Thu Hằng, published by Ho Chi Minh City General Publishing House, 2019.
Genre: Argumentative essay (social commentary – discussing an issue of ethics and lifestyle).
Main content: The text discusses the harm caused by jealousy – the irritation and discomfort one feels at the success of others. The author encourages people to let go of envy, appreciate their own uniqueness, and rejoice in others’ success to achieve personal growth and happiness.
Ideological value:
- Promotes a positive, virtuous attitude toward life and self-confidence.
- Affirms that every person has unique and equal value.
Artistic value:
- Logical reasoning, clear arguments, and strong persuasiveness.
- Use of contrast and opposition to highlight key ideas.
- Simple, relatable language that carries moral and motivational depth.
Reading Comprehension of the Work “Nothing Is Impossible”
Jealousy means feeling upset and uncomfortable at others’ good fortune or success. While successful people always recognize and learn from others’ admirable qualities, unsuccessful ones fail to do so. They avoid mentioning others’ success and always try to criticize or belittle them. They allow envy, jealousy, and inferiority to consume their minds day after day.
Jealousy not only exhausts people but also limits their personal growth. It wastes time and prevents us from using our full potential to achieve what we want. Envying others’ success will make us lose our own chances of success.
Nature created humans in both diversity and equality. You must realize that you are unique and that no one else is exactly like you in appearance or personality. Therefore, instead of envying others’ success and fortune, you should focus your mind on your dreams and plans and work diligently to fulfill them. Be proud of your uniqueness and rejoice in the success and good fortune of those around you. That joy will nurture your own happiness, and sooner or later, you will achieve success as they do.
(George Matthew Adams, Nothing Is Impossible, translated by Thu Hằng, p.117, Ho Chi Minh City General Publishing House, 2019).
Question 1. (0.5) What is the genre of the text above?
Question 2. (0.5) Identify the main idea of the excerpt.
Question 3. (1.0) Analyze the expressive effect of a prominent artistic device used in the following sentence: “While successful people always recognize and learn from others’ admirable qualities, unsuccessful ones fail to do so.”
Question 4. (1.0) In your opinion, why do jealous people often avoid mentioning others’ success?
Question 5. (1.0) Share some meaningful messages you have gained from this excerpt.
Detailed Answer Guide
Question 1. Genre: Argumentative essay
Question 2.
- Main content of the excerpt: Discussion about the harmful effects of jealousy.
Question 3.
- Rhetorical device: Contrast – “successful people always recognize and learn from others’ admirable qualities – unsuccessful ones fail to do so.”
- Effect:
- Emphasizes the contrast between successful people (who are not jealous) and unsuccessful ones (who are jealous), highlighting the selfishness and pettiness of envy versus the positivity of success.
- Creates balance and harmony in the sentence, making the idea more striking and persuasive, reminding readers to avoid jealousy and live positively.
Question 4. Jealous people often avoid mentioning others’ success because:
- They constantly harbor envy, and when they talk about others’ success, they feel inferior. This feeling gnaws at their minds and makes them uncomfortable.
- They fear that others will praise successful people and look down on them or that others will receive more admiration than themselves.
- They lack the courage to accept others’ success, share in their joy, or face their own shortcomings.
Students only need to give two reasonable reasons to receive full points.
Question 5. Students may present at least two meaningful messages, each worth 0.5 points, as long as they are relevant. Examples include:
- Jealousy is a negative trait that harms both individuals and communities.
- One should sincerely rejoice in others’ success because that is the behavior of a cultured person.
- Appreciate your own uniqueness; everyone has their own special qualities, so develop them into strengths.
(Students may also propose other meaningful messages but must explain why they are significant.)
Extended Questions from the Work
Content – Reasoning – Reflection Questions
Question 1. According to the author, how do successful and unsuccessful people differ in their attitudes toward others’ success? Question 2. How do you understand the sentence: “Nature created humans in both diversity and equality”? Question 3. Why does the author say jealousy “wastes time and prevents us from using our full potential”? Question 4. From this text, what positive attitude toward life can you draw to improve yourself? Question 5. What is the meaning of the message “Be proud of your uniqueness” in today’s society?
Connection – Application Questions
Question 1. In real life, have you ever felt jealous of someone else’s success? Share how you overcame that feeling. Question 2. Name a real person or literary character you believe shows a positive, non-jealous attitude. Question 3. If a friend of yours often compares themselves to others and feels inferior, what advice would you give them? Question 4. In your opinion, how can people turn jealousy into motivation for self-improvement? Question 5. Connect this text with another work on a similar theme (e.g., The Simplicity of President Ho Chi Minh by Phạm Văn Đồng or On Reading Books by Chu Quang Tiềm) and point out their shared view on life.
Multiple-Choice Questions
Question 1. What type of text is “Jealousy”? A. Narrative B. Descriptive C. Argumentative D. Expressive → Answer: C
Question 2. According to the text, what does “jealousy” mean? A. Joy at others’ success B. Annoyance and discomfort at others’ success C. Desire to surpass others through personal effort D. Curiosity about others’ success → Answer: B
Question 3. What rhetorical device is used in the sentence: “While successful people always recognize and learn from others’ admirable qualities, unsuccessful ones fail to do so”? A. Comparison B. Metaphor C. Contrast D. Personification → Answer: C
Question 4. According to the author, why should we avoid jealousy? A. Because it makes people selfish and stagnant B. Because it makes others hate us C. Because it helps others succeed more D. Because it makes people arrogant → Answer: A
Question 5. What is the most positive message drawn from the text? A. Compare yourself with others to improve B. Do not care about anyone but yourself C. Be confident in your uniqueness and rejoice in others’ success D. Compete to prove your worth → Answer: C
