Còn xa để là kiệt tác
Có thể nói, Emilia Pérez là một tác phẩm được thiết kế và sắp đặt đầy hứa hẹn. Chúng ta có một câu chuyện không mới nhưng vẫn lạ, “động chạm” đến nhiều vấn đề và hơi thở thời đại. Mexico, tội phạm, cộng đồng người chuyển giới, nữ quyền, tham nhũng, tính nhân bản… tất cả trở thành những đơn chất tuyệt vời để tạo ra một bộ phim để đời. Hoặc chí ít, nó là tiếng nói mang tính thời đại.
Trên thực tế, Emilia Pérez được dựa trên một kịch bản được chấp bút với mục đích ban đầu là tạo ra một vở opera 4 màn. Vì thế, ngay từ đầu tác phẩm, khán giả đã thấy sự nóng nảy và gay gắt trong khung hình, để rồi bùng nổ với một bài hát kèm theo hàng chục vũ công nhảy múa.
Tính nhạc kịch là một điểm thu hút của bộ phim, cũng là thứ được yêu chuộng nhiều năm trở lại đây. Mặc dù những lời phàn nàn về phần âm nhạc trong phim vụng về, và đôi lúc gây phản cảm, cách viết nhạc trong tác phẩm gần gũi và mang tính kịch, nhằm truyền tải nội dung câu chuyện giống như lời độc thoại (monologue) thay vì là những bài hát có vẻ độc lập như thường thấy.
Những góc máy trong Emilia Pérez cũng cho thấy sự chi tiết và khả năng sáng tạo của Paul Guilhaume. Từ những cảnh đặc tả cho đến những khuôn hình toàn cảnh, cùng sự biến chuyển màu sắc, khắc hoạ một cách thú vị bầu không khí của phim. Chưa kể, Guilhaume hiểu rõ Emilia Pérez là một bộ phim có tính kịch, vậy nên những khuôn hình của anh đã tái dựng tính “sân khấu” một cách khá hiệu quả.
Nhưng hơn 2 tiếng đồng hồ của Emilia Pérez chỉ khuấy động được phần bề mặt không hơn không kém, cả về mặt câu chuyện, âm nhạc lẫn dựng phim. Còn rất xa để bộ phim trở thành kiệt tác thời đại. Khán giả bắt đầu cảm thấy kiệt quệ về mặt cảm xúc khi những khuôn hình – dù được trau chuốt – trôi qua, và bực bội về câu chuyện chạy theo những hướng vừa thiếu logic, vừa không đủ lôi cuốn.
Emilia Pérez tập trung vào câu chuyện của phụ nữ ngay từ chính cái tên của nó. Đàn ông trong phim đều hiện lên với tất cả những gì tồi tệ nhất. Những tên ăn trên ngồi trốc hay những tội phạm khét tiếng. Nhưng những người phụ nữ trong phim thì sao?
Emilia Pérez (do Karla Sofía Gascón thủ vai) vốn là một tên tội phạm khét tiếng. Bộ phim thay vì cho thấy những khía cạnh về nhân vật Emilia sau khi chuyển giới, lại khiến người xem nghi ngờ về nhân vật này. Dù đã hoá thân, Emilia vẫn hiện nguyên hình là một người đầy bạo lực. Cô ta chỉ buồn rầu nhưng không thực sự đối diện với tội ác của mình trong quá khứ.
Ngay ở đây, khán giả thấy phản cảm với cách xây dựng nhân vật Emilia Pérez của đạo diễn Audiard. Đấy không phải là tranh cãi về nhân vật tốt hay xấu, chính diện hay phản diện nhưng là cách xây dựng thiếu thuyết phục và lười biếng. Tất cả mọi hành động của Emilia thiếu tính động cơ đến nỗi, nó giống như một con rối được điều khiển hơn là một nhân vật có nội tâm phức tạp.
Tương tự như Emilia, nhân vật Rita Mora Castro do Zoe Saldaña cũng “vô cảm” như vậy. Giống như một người dẫn chuyện trong các vở kịch, sân khấu, Rita hoàn toàn không có động cơ riêng trong toàn bộ tác phẩm. Nhân vật này chỉ làm một việc không hơn không kém là xuất hiện trên màn ảnh, nói, hát và nhảy múa mà thôi.
Liệu có màn khiêu vũ đơn thuần nào trên màn ảnh? Chúng ta không biết nhân vật Rita thực sự muốn gì: tiền bạc, quyền lực, thay đổi hệ thống, cống hiến vì nhân đạo… Khán giả không cảm nhận được điều đó kể cả khi cô hành động theo hướng như vậy.
Và nhân vật nữ cuối cùng, và có vẻ thú vị hơn cả là Jessi Del Monte do Selena Gomez đóng. Tạm bỏ qua sự khó chịu mà khán giả quốc tế có thể thấy phản cảm trong cách thoại của Gomez, đây là nhân vật nhỏ nhưng đầy tính năng động và có sức sống nhất bộ phim. Cô vào vai một người vợ của trùm buôn ma tuý và một người mẹ của hai con nhỏ. Cô có những khoảnh khắc đau khổ rất con người cho chính thân phận của mình.
Việc Emilia Pérez đạt điểm thấp nhất (cả giới phê bình lẫn khán giả) trên nhiều trang đánh giá như MetaCritic, GoldDerby, Letterboxd, IMBd… trong số 10 ứng viên trong hạng mục Phim xuất sắc nhất (Best Pictures) của Oscar năm nay là có lý do của nó. Không chỉ khu biệt trong phạm vi đánh giá trên thang điểm, hay sự yêu – ghét thuần khiết cho điện ảnh, bộ phim còn đối diện với nhiều vấn đề hơn thế.
