Đất được hình thành và tiến hoá chậm hàng thế kỷ do sự phân huỷ xác thực vật dưới sự ảnh hưởng của các yếu tố môi trường . Một số đất được hình thành do sự bồi lắngphù sa song, biển hay gió. Đất có bản chất chất khác cơ bản với đá là có độ phì nhiêu và tạo sản pẩm cây trồng.
Đất được xem như sản phẩm hoạt động của khí hậu (Cl) trên đá mẹ (p) uược làm thay đổi dưới ảnh hưởng của thực vật và các cơ thể sống khác (o), địa hình (r) và phụ thuộc vào thời gian (t). Jenny đã biểu diễn mối quan hệ sau:
Đất = f(p, Cl, t, r, o), bao gồm 5 biến số và người ta gọi là 5 yếu tốhình thành đất.
Người ta khẳng định đất thực tế là hệ thống hở cuối cùng mà trong đó các quá trình hoạt động:
- Hoạt động thêm vào đất: – Nước, mưa, tuyết, sương
– O2, CO2 từ khí quyển
– N, Cl, S từ khí quyển theo mưa
– Vật chất trầm tích
– Năng lượng từ mặt trời.
- Mất khỏi đất: – Bay hơi nước
– Bay hơi N do quá trình phản ứng nitrat hoá
– C và CO2 do oxy hoá chất hữu cơ
– Mất vật chất do xói mòn
– Bức xạ năng lượng.
- Chuyển dịch vị trí trong đất: – Chất hữu cơ, sét, sét quioxit
– Tuần hoàn sinh học các nguyên tố dinh dưỡng
– Di chuyển muối tan
– Di chuyển do động vật đất.
- Hoạt động chuyển hoá trong đất: – Mùn hoá, phong hoá khoáng
– Tạo cấu trúc kết von, kết tủa
– Chuyển hoá khoáng
– Tạo thanh sét.
Sự tạo thành từ đá xảy ra dưới tác dụng của hai quá trình diễn ra ở bề mặt của trái đất:sự phong hoá đá và tạo thành đất. Các quá trình tạo thành đất là tổng hợp những thay đổi hoá học, lý học, sinh học làm cho các nguyên tố dinh dưỡng trong khoáng, đá chuyển thành dạng dễ tiêu.