Bài 2: HỆ QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU
TIẾT 3
1. Các chức năng của hệ QTCSDL
a) Cung cấp môi trường tạo lập CSDL
– Hệ QTCSDL phải cung cấp một môi trường để người dùng dễ dàng khai báo kiểu dữ liệu, các cấu trúc dữ liệu thể hiện thông tin và các ràng buộc trên dữ liệu.
– Mỗi hệ QTCSDL cung cấp một hệ thống các kí hiệu để mô tả CSDL gọi là ngôn ngữ định nghĩa dữ liệu.
b) Cung cấp môi trường cập nhật và khai thác dữ liệu
– Ngôn ngữ để người dùng diễn tả yêu cầu cập nhật hay khai thác thông tin gọi là ngôn ngữ thao tác dữ liệu.
– Thao tác dữ liệu gồm:
+ Cập nhật là thêm, sửa, xóa dữ liệu
+ Khai thác là sắp xếp, tìm kiếm, thống kê và kết xuất báo cáo,…
c) Cung cấp công cụ kiểm soát, điều khiển truy cập vào CSDL
Hệ QTCSDL phải có các bộ chương trình thực hiện những nhiệm vụ sau:
– Phát hiện và ngăn chặn sự truy cập không được phép.
– Duy trì tính nhất quán của dữ liệu.
– Tổ chức và điều khiển các truy cập đồng thời
– Khôi phục CSDL khi có sự cố
– Quản lí các mô tả DL.
2. Hoạt động của hệ QTCSDL: đọc sgk
VẬN DỤNG
Câu 1: Ngôn ngữ thao tác dữ liệu bao gồm các lệnh cho phép
A. khai báo kiểu, cấu trúc, các ràng buộc trên dữ liệu;
B. khai thác dữ liệu;
C. cập nhật dữ liệu;
D. Cập nhật và khai thác dữ liệu
Câu 2: Xét công tác quản lí hồ sơ, học bạ. Trong số những việc sau, việc nào thuộc nhóm thao tác cập nhật hồ sơ?
A. Sửa tên trong một hồ sơ B. Thống kê hồ sơ
C. Tìm kiếm một hồ sơ nào đó D. Tập hợp các hồ sơ
Câu 3: Ngôn ngữ định nghĩa dữ liệu bao gồm các lệnh cho phép
A. Cập nhật dữ liệu trong CSDL;
B. Phục hồi dữ liệu từ các lỗi hệ thống.
C. Đảm bảo tính độc lập dữ liệu;
D. Khai báo kiểu, cấu trúc, các ràng buộc trên dữ liệu của CSDL;
Câu 4: Chức năng của hệ QTCSDL
A. Cung cấp công cụ kiểm soát, điều khiển việc truy cập vào CSDL;
B. Tất cả đều đúng.
C. Cung cấp môi trường cập nhật dữ liệu và khai thác dữ liệu;
D. Cung cấp môi trường tạo lập CSDL;
MỞ RỘNG
HS về nhà học bài, xây dựng mô hình logic cho phần 3, 4 trang 18, 19, 20.
TIẾT 4
3. Vai trò của con người khi làm việc với hệ cơ sở dữ liệu
a. Người quản trị cơ sở dữ liệu
Là một người hay nhóm người được trao quyền điều hành CSDL.
Nhiệm vụ của người quản trị CSDL:
- Quản lí các tài nguyên của CSDL, hệ QTCSDL, và các phần mềm có liên quan.
- Tổ chức hệ thống: phân quyền truy cập cho người dùng, đảm bảo an ninh cho hệ CSDL. Nâng cấp hệ CSDL: bổ sung, sửa đổi để cải tiến chế độ khai thác, nâng cao hiệu quả sử dụng.
- Bảo trì CSDL: thực hiện các công việc bảo vệ và khôi phục hệ CSDL
b. Người lập trình ứng dụng:
Là người có nhiệm vụ xây dựng các chương trình ứng dụng hỗ trợ khai thác thông tin từ CSDL trên cơ sở các công cụ mà hệ quản trị CSDL cung cấp.
c. Người dùng
Là người có nhu cầu khai thác thông tin từ CSDL.
4. Các bước xây dựng cơ sở dữ liệu
Bước 1: Khảo sát
- Tìm hiểu các yêu cầu của công tác quản lí.
- Xác định và phân tích mối liên hệ các dữ liệu cần lưu trữ.
- Phân tích các chức năng cần có của hệ thống khai thác thông tin, đáp ứng các yêu cầu đặt ra.
- Xác định khả năng phần cứng, phần mềm có thể khai thác, sử dụng.
Bước 2: Thiết kế
- Thiết kế CSDL.
- Lựa chọn hệ quản trị để triển khai.
- Xây dựng hệ thống chương trình ứng dụng.
Bước 3: Kiểm thử
- Nhập dữ liệu cho CSDL.
Tiến hành chạy thử các chương trình ứng dụng.
VẬN DỤNG
1. Khi làm việc với các hệ CSDL, em muốn giữ vai trò gì (người QTCSDL, người lập trình ứng dụng hay người dùng)? Vì sao?
2. Bài tập 3( bài 1.33 sbt): Có thể thay đổi người QTCSDL được không?(Nếu được cần phải cung cấp những gì cho người thay thế?)
- Có thể thay đổi
- Cần cung cấp:
- Quyền truy cập
- Các thông tin liên quan đến hệ thống bảo vệ, đảm
bảo an toàn hệ thống.
- Cấu trúc dữ liệu và hệ thống.
- Các phần mềm ứng dụng đã được gắn vào
( nói chung là toàn bộ thông tin về hệ thống)
3. Bài 1.36 tr 14 sbt : Vì sao các bước xây dựng CSDL phải lặp lại nhiều lần?
Vì :
- Quá trình xây dựng mô hình CSDL phản ánh một hoạt động quản lí thực tế là một quá trình tiệm cận. Ban đầu người thiết kế có thể chưa hiểu hết mọi yêu cầu đòi hỏi của công tác quản lí.
- Chỉ sau khi có CSDL thực tế người ta mới đánh giá được sự phù hợp của mô hình CSDL với yêu cầu thực tế và có những chỉnh sửa phù hợp.
- Ngoài ra, có thể xuất hiện thêm các yêu cầu mới do có sự thay đổi về: tiêu chí đánh giá, nhu cầu thông tin,…
MỞ RỘNG:– Bài tập 3,5 tr.20- Xem bài BT và TH 1 tr 21 sgk
